Op zaterdag 13 november jl. stond er in de NRC een stuk over Huub Oosterhuis, de man met vele bijnamen. Hij heeft vele activiteiten gedaan in gelovig Nederland en onlangs is zijn psalmenbundel gepresenteerd. De meningen over Huub Oosterhuis zijn verdeeld.
Ik lees het artikel en zie een doodnormale man, die zijn geloof in God regelmatig testte. De uitwerkingen daarvan resulteren in artikelen en vele liederen die hij geschreven heeft. Eigenlijk is dit een gewoon artikel, niet gewaagd, het (en daarmee Huub Oosterhuis) zou niet opvallen tussen coryfeeën van dezelfde leeftijd.
Pas aan het einde van het artikel wordt er een statement gemaakt. Hij zegt dat hij maar 1 zin nodig heeft om uit te leggen wat geloof inhoud: “Heb lief je naaste die mens is zoals jij”. Huub Oosterhuis licht ook toe: “Dus niet: heb uw naaste lief als u zelf. Nee, nee. Je moet de mensen liefhebben.” Zijn interpretatie geeft een extra nadruk op wie wij lief moeten hebben. Het betreft de mens naast je, de mens die zich hongerig voelt, die niet kan zien, die zijn grenzen niet kan bepalen, die zichzelf wegcijfert. Een echte eyeopener is het niet, maar wel een goed accent. Of het geloof is, ik denk zelf dat dat wel wat meer inhoudt.
Direct daarna zegt Huub Oosterhuis, dat je met deze zin in het achterhoofd ook de Bijbel moet lezen. En daar wordt het wel een stuk lastiger en (denk ik) niet geheel toepasbaar binnen mijn brein. Want, zo zegt hij: “Overal waar God of Heer staat moet je ‘ik’ lezen. Het Hebreeuwse woord JWHW betekent (volgens hem) letterlijk: ‘ik zàl’”.
Deze visie maakt de Bijbel een heel stuk interessanter, of een heel stuk waardelozer. Interessanter, dan staat er een grote opdracht voor je in. Ik zal hen redden die weerloos zijn, ik zal opkomen voor de zwakkere, ik zal de vijand vernietigen. Deze visie kan kracht geven; Met geloof zal ik…. Mijn conclusie is dat ik het druk zal krijgen.
Maar het devalueert de Bijbel en mijn geloof ook tot een godsdienst van moeten. Het is geen geloof van willen. De innerlijke drive van mijn geloof kan hiermee gemakkelijk verloren gaan. Daarnaast denk ik dat op deze manier het geloof teveel in eigen hand gehouden wordt. Als mens wil je dat ook controle houden. Maar geloof is juist iets waarover je geen controle kunt hebben. Geloof is juist de controle uit handen geven, aan God. Geloof is juist daar dan ook je vertrouwen in te leggen. Je geeft de controle uit handen, en je vertrouwt erop dat het goed gaat. Dat is geloof. En voor degenen die het wel eens gedaan hebben, het is ontzettend gaaf om zo te leven. Maar ook wel heel spannend.
Huub Oosterhuis heeft echt wel een punt. De naaste is mens zoals ik. Ik zal goed voor hem zorgen. Het maakt het lezen van de Bijbel wel rijker. Hij kan hij de Bijbel lezen in de oorspronkelijke taal en misschien kan hij er dingen uit halen die bij de vertalingen verloren gaan.
Ik moet het doen met de vertalingen en met wat mensen daarover zeggen en schrijven. Maar ook ik heb mijn ervaringen: binnen het geloof en ook daarbuiten. Ik zie mensen worstelen met hun geloof, ik zie mensen zoeken naar het mystieke, het buitenwereldse, ik zie ook mensen die hun geloof daadwerkelijk uitleven.
Huub Oosterhuis en ik zien beiden slechts een deel van het geheel. En vanuit ons eigen denkkader geven we daar een visie over, een mening. Maar daarmee hebben wij beiden nog geen gelijk.
Michel Altorf-van der Kuil
tothebeach67
