Afgelopen augustus kwam ik op station Leiden. Mijn vrouw en ik waren aan op de fiets op vakantie door Nederland. Voor een toiletstop bezochten we station Leiden. Elk groot station heeft toiletten, dus ook Leiden, dachten we zo. Die gedachte was juist.
Nu wist ik dat station Leiden een proefstation was of is. En dat lijkt ook zo te zijn bij de toiletten. Of deze slechts een proef zijn, of dat dit de toekomst voor alle stations zal zijn weet ik niet, maar op Leiden is er duidelijk wel meer op design gelet dan op comfort en de praktijk van het wc gebruik.
De entree valt wel mee, via een draaihekje kwam ik binnen in het voor mij bestemde gedeelte (heren, in mijn geval). Ik gooide €1,00 in een automaat en ik ontving een bonnetje en wisselgeld. Naar mijn gevoel stond deze automaat te dicht bij het draaihekje, deze duwde me namelijk al door de entree heen, zodat het bonnetje en het wisselgeld moeilijk te pakken waren. Dit zou door gewenning mee kunnen meevallen.
Ik ging door naar de wc. Ik deed de deur open, ging door de opening en deed de deur dicht. Er ging een rood lampje branden, dus liet ik de deur los. De deur ging weer open, een groen lampje ging branden. Ik duwde de deur weer dicht, er ging een rood lampje branden, ik liet um weer los, de deur ging weer open en er ging een groen lampje branden. Dat deed ik zo’n 6 keer achterelkaar en onderwijl las ik de gebruiksaanwijzing. Ik deed de deur dicht, ik duwde met een schone vinger op het knopje naast de deur, de deur werd elektronisch gesloten. Het toilet heeft geen klink aan de deur, alles is zeer ultramodern.
De ontwerper van de wc pot heeft ongetwijfeld geweten dat de pot gebruikt zal worden op een station. Hij heeft namelijk het spiegelei (het rood-groene bordje van de conducteur) gebruikt als ontwerp, alleen ietsje groter. De plek van de groene stip wordt ingenomen door een vergrootte po, een rond geval dus met een doorsnee van een redelijke beslagkom of een teil. Je weet van te voren al dat dit problemen gaat geven. En toen ik er ook op ging zitten merkte ik het ook gelijk, zeker als man; of je plasorgaan ligt op de toiletbril en je kunt je endeldarm legen, of je kunt wel plassen en leegt de endeldarm op de bril. Nu was de druk bij mij niet zo hoog dat beiden tegelijkertijd moesten gebeuren, maar in geval van hoge nood zou ik naar de lokale McDonald’s gaan (vanaf het station, ongeveer 250 meter lopen naar het centrum,op een pleintje links). Of je zou de zooi kunnen laten opruimen door een, overigens echt wel vriendelijke toiletjuffrouw, die ook zonder water de boel mag reinigen.
Want dat is iets anders, de toiletten besparen een hoop water. En daar is de beheerder trots op. De urinoirs zijn geheel waterloos en de toiletten worden met de helft van wat normaal is, doorgetrokken; 5 tegen 10 liter normaal.
Maar dat even terzijde. Ik ging de wc verlaten en duwde met mijn niet meer geheel schone vinger op het knopje. Bij mij werkte dat, maar mijn vrouw had wat meer moeite daarmee. En wat kun je dan? Hard bonzen en roepen wordt niet gehoord, het zijn ongeveer kluisdeuren. Nog maar eens proberen, en nog eens, en nog eens. Geen paniek, maar nog maar eens op dat kleine knopje duwen. Gelukkig het lichtje sprong op groen en de deur ging open.
De volgende stap: handen wassen. Ook dat ziet er gelikt uit. De bovenleidingspalen zijn nagebootst. Drie staven hangen uit de muur en werken als de NS op een willekeurige herfstdag; er zitten namelijk sensoren onder. Die dingen werken bij mij nooit op de manier zoals ze zouden moeten werken.
De zeepdispensor: ik hield mijn hand plat eronder ter hoogte van de sensor. Mijn hand werd niet opgemerkt. Dus ging ik mijn hand willekeurig bewegen. Geen reactie. Oké, dan maar zonder zeep. De dans van mijn hand begon onder het uitsteeksel voor het water. Daar gebeurde natuurlijk niets, maar ik zag wel ineens een klodder zeep uit de zeepdispenser komen. Net op tijd had ik nog het laatste restje. Toch maar weer naar het water. Geen reactie. Dus trok ik mijn hand maar terug, hopend dat de machine denkt dat ik het opgegeven heb. Jawel, deze keer lukte de truc. Nadat je je handen gewassen hebt, kan je ook je handen drogen met lucht, maar dat heb ik maar niet gedaan. Ik heb een hekel aan die automaten, daarnaast was ik de dans voor de sensoren wel een beetje zat.
Ik liep het draaihekje weer door en wachtte op mijn vrouw. Die was net klaar, zag ik,en ging haar handen wassen. Kijk, het eerste positieve punt is gevonden. Mocht je vinden dat je wederhelft er veel tijd voor neemt, dan kan je die gewoon van buitenaf aansporen. Binnenkort misschien aansporingsspandoeken als kortingsartikel bij de Kiosk.
Buiten de toiletgroep staat op een muur, met allemaal fancy pictogrammen, aangegeven welke voordelen deze wc’s hebben. Geen deurklinken waar je je vieze handen aan af kunt vegen (nee, nu duw je je poepvinger gewoon tegen een knopje). Water besparend, daar heb ik het al over gehad, net als het nieuwe design.
ProRail en de NS hebben een aardig experiment neergezet, maar hebben, wat mij betreft, compleet gefaald hierin. De wc potten zijn te klein, de deuren kunnen alleen elektronisch afgesloten worden, niet mechanisch, en lijken net kluisdeuren. En zo kostbaar is dat wat ik daar achterlaat toch ook weer niet. En dat gedoe met sensoren, laar dat toch.
Maar wat ik echt niet snap is de waterbesparing. We barsten in Nederland van het water, het komt met bakken uit de lucht. Vang het op het dak van de stationshal op, laat het via regenpijpen naar een tank lopen dat onder het station ligt en spoel daarmee de wc’s door. Dat is pas waterbesparing.
Maar denk ook eens aan de elektriciteit die dit toiletblok gebruikt. We weten dat er een einde komt aan de fossiele brandstoffen, dat we juist daarop moeten gaan besparen. Of ligt het dak van het station Leiden soms vol met zonnepanelen? Ik dacht het niet. Laat die foefjes die toch niet werken dan weg, en laat de toiletjuffrouw gewoon met een emmer vol sop de hele meuk doorsoppen in plaats van dat ze nu een beetje knullig gastvrouw moet gaan spelen. Ik ga naar de toilet om een boodschap weg te brengen. Dat vraag niet om een designstation, maar gewoon over een praktisch en comfortabel ontvangst en verwerkingsstation!
Michel Altorf-van der Kuil
Aug-18 2011